Չղջիկներ, միակ թռչող  են. պատկանում են ձեռնաթևավորների կարգի կաթնասունների ենթակարգին։ Հայտնի է 1100 տեսակ՝ տարածված ամենուրեք։ Հայաստանում հանդիպում է 28 տեսակ՝ միավորված պայտաքիթ, հարթաքիթ և բուլդոգակերպ չղջիկների ընտանիքներում։

Տեսակների մեծ մասը բնակվում է Հայաստանի հարավային և հարավարևելյան մարզերում, Մեհելիի պայտաքիթ չղջիկը՝ նաև  շրջակայքում, որոշ տեսակներ (գորշ ականջեղ, եվրոպական լայնականջ, լայնականջ ծալքաշուրթ չղջիկներ)՝ հյուսիսային շրջաններում, փոքր իրիկնաչղջիկը՝ հյուսիսային և հարավային անտառաշատ տարածքներում։

Ապրելակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առջևի վերջույթները ձևափոխվել են թևերի, մատները երկար են և հենարանի դեր են կատարում թռիչքաթաղանթի համար։ Ցերեկը, փաթաթվելով այդ լայն թևերի մեջ, նրանք գլխիվայր կախվում-մնում են փչակներում, ձեղնահարկերում կամ որևէ մութ տեղում, իսկ գիշերը դուրս են թռչում՝ որս

Առասպել Մեղրաձոր գետի մասին

Գարնանային օրերից մի օր դաշտավայրում շրջում էր երազկոտ մի աղջիկ: Նա տարված էր իր պատանեական երազանքներով, երգեր էր երգում և կարմիր վարդեր էր հավաքում սարի ստրրոտում: Եկավ գիշերը, սկսեցին թռչել անճոռնի ձայներով գոռացող բվերը ու աղջիկը սոսկալով պահ մտավ ժայռերի նեղ արանքում: Այդտեղ նա համարյա թե ամբողջ գիշեր լաց եղավ: Երբ վաղ առավոտայն մեղուները դուրս թռան իրենց մեղվանոցներից, որ ծաղիկներից քաղցրանյութ բերեն, նրանք տեսան քնած աղջկան: Այդ աղջիկը դեռ երեկ իր զրնգուն երգերով գովում  էր ծաղկող լեռներն ու ձորերը: Մեղուները քնած աղջկա համար մեղր բերեցին, դնելով այն չինարի մեծ տերևի վրա: Աղջիկը արթնացավ, մեղր կերավ, ուժերը ամրապնդեց, թաքստոցից դուրս եկավ ու գտավ դեպի աղբյուրը տանող այն ճանապարհը, որի ջուրը մեղրի համ ուներ: Նա տուն բերեց լիքը կարասով ջուր ու հորն ու մորը մեղրաջրով հյուրասիրեց: Իսկ գյուղի մնացած բնակիչներին բացատրեց, թե որտեղ է գտնվում մեղրաջուր աղբյուրը:

Պատմում են, նաև, որ, Մեղրագետի ակունքի տեղը առաջ թոնիր է եղել։ Մի օր գյուղի քահանայի կինը հաց է թխում։ Գալիս է մի մուրացկան, Քրիստոսի սիրո համար թարմ հաց է խնդրում։ Կինը հաց է տալիս, մուրացկանը պանիր էլ է խնդրում։ Պանիր էլ է տալիս։ Մուրացկանը Քրիստոսի սիրո համար համբույր է խնդրում։ Երեցկինը դեմքը մոտեցնում է մուրացկանին, համբույր էլ է տալիս։ Այդ միջոցին քահանան ներս է մտնում, տեսնում կնոջ և մուրացկանի համբուրվելը, խիստ զայրանում է կնոջ վրա։ Կինը արդարանում է, թե մուրացկանը Քրիստոսի սիրո համար հաց խնդրեց՝ տվեցի, պանիր խնդրեց՝ տվեցի, համբույր էլ խնդրեց՝ չկարողացա մերժել։

— Դե որ այդպես է, — ասում է քահանան, — Քրիստոսի սիրո համար քեզ թոնիրը գցիր։

Կինն իսկույն իրեն գցում է բարկ թոնիրը։ Վառ թոնիրն անմիջապես լցվում է մեղրահամ ջրով, գետ է դառնում։ Կինը ձուկ է դառնում և լողում գետի ակունքների մեջ։

Ինչո՞ւ է երկինքը կապույտ

(տեղեկատվական)

Ամպեր կամ երկինք նկարելիս մենք միշտ ընտրում ենք կապույտ կամ երկնագույն մատիտներ։ Ճիշտ է, երբ նայում ենք վերև՝  երկինքը ծովի պես կապույտ է երևում, և մեր մտքով չի էլ անցնում, որ այդ կապույտի տակ թաքնված են բազմաթիվ այլ գույներ։ Դե ուրեմն,  ճիշտ ժամանակն է իմանալու․ ինչո՞ւ է երկինքը կապույտ։

Երկիր մոլորակը շրջապատված է օդի շերտերով։ Այն օդը, որը մենք շնչում ենք իր մեջ պարունակում է թթվածին, ազոտ, ածխաթթու գազ,  մասամբ նաև ջուր և անտեսանելի մանրէներ։ Երբ արևն արձակում է իր շողերը, օդը՝ իր մեջ կուտակած այդ գազերի շնորհիվ տարբեր  երանգներ է  ստանում՝ սպիտակից մինչև կարմիր, կարմիրից էլ մինչև նարնջագույն, դեղին, կանաչ, երկնագույն, կապույտ, մանուշակագույն․․․

Եվ ահա, երբ այդ բազմագույն ճառագայթն անցնում է օդի հաստ շերտով, օդի մասնիկները շաղ են տալիս այդ բոլոր գույները, իսկ առավել շատ, նրա մանուշակագույն, կապույտ և երկնագույն մասերը, այդ պատճառով էլ երկինքը գունավորվում է երկնագույնով։

Պարզվում է, որ արևի ճառագայթներն են ներկում օդը մեր գլխավերևում։ Իսկ երբ արևը հեռանում է ու իր տեղը ժամանակավորապես զիճում է լուսնին՝ երկինքը սև  է երևում, պատճառն այն է, որ լուսինը չի կարող արևի պես ճառագայթներ արձակել։

Հարցեր և առաջադրանքներ

  1. Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և էլեկտրոնային բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Բազմագույն – հանգամանքների հետ իր կարծիքը՝ վարքագիծը փոխող: Բազմագույն շողոքորթ:

Ազոտ – Քիմիական տարր՝ անգույն, անհոտ, անհամ գազ, բորակածին:

  • Ի՞նչ է պարունակում օդը, որը մենք շնչում ենք: թթվածին
  • Ի՞նչ կուզեիր, որ երկնքից թափվեր: Նվերներ
  • Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչո՞ւ է երկինքը կապույտ: իրականում երկնքի կապույտի տակ լիքը գույներ կան։

Եվա անունի բացատրությունը 

Եվա անունը առաջացել է եբրայերեն khava՝ կյանք բառից։ Ըստ Աստվածաշնչի, նախամոր անունն է, որ տարածված է աշխարհի բազմաթիվ ազգերի մեջ․ լատիներեն Eva, ֆրանսերեն Eve, ռուսերեն Ева և այլն։

Հայերի մեջ գործածական է հնուց։